Juridisch Advies en Vertegenwoordiging voor Slachtoffers

Wanneer heeft u juridische bijstand als slachtoffer nodig?

• Als u slachtoffer bent van een geweldsmisdrijf, een zedenmisdrijf, een verkeersongeval met misdrijf, diefstal, fraude of een ander strafbaar feit.
• Als u een klacht wil indienen bij de politie of het parket en wil weten welke stappen u moet zetten.
• Als u burgerlijke partij wil worden in een lopende strafzaak om schadevergoeding te vorderen.
• Als u schadevergoeding wil vorderen van de dader of — als de dader onbekend of insolvabel is — van het Fonds voor Slachtoffers van Opzettelijke Gewelddaden (FSOG).
• Als u betrokken bent in een lopende strafzaak en uw belangen wil laten verdedigen door een gespecialiseerde advocaat.

Wat als u geen juridische bijstand inschakelt als slachtoffer?

• Risico op het missen van wettelijke termijnen voor de burgerlijke partijstelling of de schadevergoedingsvordering — met definitief verlies van uw rechten als gevolg.
• Onvolledige of juridisch incorrecte klachtindiening, waardoor het parket de zaak mogelijk seponeert.
• Geen vertegenwoordiging in de rechtbank, waardoor u uw belangen zelf moet verdedigen tegenover de advocaat van de dader.
• Onvoldoende kennis van uw rechten als slachtoffer, waardoor u mogelijk minder schadevergoeding ontvangt dan waarop u recht heeft.
• Geen toegang tot het dossier bij het parket of de onderzoeksrechter zonder formele bijstand.

Veelgestelde vragen

Wat is burgerlijke partijstelling en hoe werkt het in België?
Burgerlijke partijstelling is het formeel aansluiten bij een strafzaak als slachtoffer om schadevergoeding te vorderen van de dader. U kan burgerlijke partij worden door een verklaring af te leggen bij de griffie van de bevoegde rechtbank vóór of tijdens de zitting, of door een klacht neer te leggen bij de onderzoeksrechter met burgerlijke partijstelling. Als burgerlijke partij heeft u recht op inzage in het strafdossier, het recht om bijkomende onderzoekshandelingen te vragen en het recht op schadevergoeding als de dader wordt veroordeeld. Een advocaat begeleidt u bij de correcte procedure en de berekening van uw schade.

Wat is het Fonds voor Slachtoffers van Opzettelijke Gewelddaden (FSOG) en wanneer kan ik er een beroep op doen?
Het Fonds voor Slachtoffers van Opzettelijke Gewelddaden (FSOG) is een Belgisch staatsfonds dat slachtoffers van opzettelijke gewelddaden — zoals slagen en verwondingen, verkrachting, roofoverval of terrorisme — een financiële vergoeding toekent als de dader onbekend is, onvoldoende solvabel is of niet kan worden vervolgd. U kan een aanvraag indienen bij de Commissie voor Financiële Hulp aan Slachtoffers van Opzettelijke Gewelddaden binnen 3 jaar na de definitieve uitspraak of na de beslissing tot seponering. Een advocaat helpt u bij de opmaak van het dossier en de berekening van de gevorderde vergoeding.

Heeft u als slachtoffer recht op rechtsbijstand (pro deo) in België?
Ja. Als uw inkomen onder een bepaalde drempel ligt, heeft u recht op gedeeltelijk of volledig kosteloze juridische bijstand via het systeem van pro deo. U kan een pro deo-advocaat aanvragen via het Bureau voor Juridische Bijstand (BJB) van de balie van uw arrondissement. Co-Lawyer informeert u over de voorwaarden en de procedure voor rechtsbijstand. De gratis variant GO Lawyer – Gratis biedt een eerste oriënterend gesprek om uw situatie te bespreken en te bepalen of pro deo bijstand aangewezen is.

Hoe lang duurt een strafprocedure in België?
De duur van een strafprocedure hangt af van de complexiteit van de zaak, de aard van het misdrijf en de werklast van het parket en de rechtbank. Een eenvoudige zaak voor de politierechtbank kan binnen enkele maanden worden afgehandeld. Een complexe zaak voor de correctionele rechtbank — met een gerechtelijk onderzoek, meerdere verdachten of internationale elementen — kan meerdere jaren duren. Als slachtoffer heeft u recht op informatie over de voortgang van uw dossier via de slachtoffercoördinator van het parket.

Wat zijn de verjaringstermijnen voor strafrechtelijke vorderingen in België?
De verjaringstermijn voor strafrechtelijke vorderingen hangt af van de ernst van het misdrijf. Voor overtredingen bedraagt de verjaring 1 jaar, voor wanbedrijven 5 jaar en voor misdaden 15 jaar. Voor bepaalde ernstige misdrijven — zoals zedenmisdrijven gepleegd op minderjarigen — begint de verjaringstermijn pas te lopen vanaf de meerderjarigheid van het slachtoffer. Voor de burgerlijke vordering tot schadevergoeding geldt een verjaringstermijn van 5 jaar vanaf de dag waarop het slachtoffer kennis heeft gekregen van de schade en de identiteit van de dader.

Voor wie is dit bedoeld?

• Slachtoffers van geweldsmisdrijven: slagen en verwondingen, roofoverval, bedreiging of terrorisme.
• Slachtoffers van zedenmisdrijven: aanranding, verkrachting of seksueel misbruik.
• Slachtoffers van verkeersongevallen waarbij een misdrijf is gepleegd: rijden onder invloed, vluchtmisdrijf of gevaarlijk rijgedrag.
• Slachtoffers van fraude, oplichting of verduistering.
• Nabestaanden van een slachtoffer die schadevergoeding willen vorderen.
• Personen met lichamelijke of psychische schade als gevolg van een misdrijf.

Vaak gecombineerd met

• Bijstand bij verhoor door de politie: voor slachtoffers die worden uitgenodigd voor een verhoor en juridische bijstand willen bij de verklaring.
• Medische expertise en schadeberekening: voor de correcte berekening van de lichamelijke en morele schade bij de burgerlijke partijstelling.
• Aanvraag bij het Fonds voor Slachtoffers van Opzettelijke Gewelddaden: als de dader onbekend of insolvabel is.